تمام محبتت را به پای دوستت بریز نه تمام اعتمادت را. (حضرت علی علیه‌السلام)
خوش آمدید - امروز : دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶
خانه » فیلم و سریال » اختراعات بنوموسی (پسران موسی بن شاکر)
اختراعات بنوموسی (پسران موسی بن شاکر)

اختراعات بنوموسی (پسران موسی بن شاکر)

دنيا هنر:

اختراعات بنوموسی (پسران موسی بن شاکر)

بنوموسی لغب سه برادر دانشمند هست که در نجوم، ریاضیات و مکانیک سرآمد بوده و اختراعات بنوموسی مورد توجه دانشمندان گذشته و کنونی قرار گرفته هست.

در ایران اسلامی از قرون گذشته
داشمندان تاثیرگذار بسیاری زیسته‌اند که برخی مشهورتر و برخی گمنام‌تر می‌باشند.
بنو موسی لغب سه برادر و فرزندان موسی بن شاکر هست که از برجسته‌ترین دانشمندان و مهندسان
ایرانی قرن سوم هجری بوده‌اند. همراه آنکه مورخان بسیاری در آثار خود از این برادران نام
برده‌اند ولي شهرت آنها و دانسته‌هایمان به خصوص در مورد زندگیشان زیاد نیست. در
این نوشتار ابتدا به معرفی این سه برادر پرداخته و سپس به به برخی فعالیت‌های علمی
و اختراعات بنوموسی اشاره شده هست.

زندگی بنوموسی

بنوموسی یا بنی موسی و گاهی بنوموسی المنجم
شهرت سه برادر هست به نام‌های محمد و احمد و حسن پسران موسی بن شاکر. این سه برادر
اهل خراسان و از علمای معروف ریاضیات و نجوم و مکانیک در سده سوم هجری بوده‌اند و در
بغداد به سر می‌بردند. موطن پدر دوست داشتن آنان خوارزم گفته شده و او را موسی بن شاکر خوارزمی
نیز نامیده‌اند. موسی بن شاکر منجم بوده و در خراسان به خدمت مامون پیوسته و همراه وی
به بغداد رفت. همراه فوت موسی بن شاکر در وقت خلافت مأمون، بنوموسی که خردسال بودند تحت
سرپرستی مأمون به فراگیری علوم در بیت الحکمه پرداختند.

بنوموسی در اوایل خلافت مأمون بین هفت تا
ده سال و در پایان خلافت او بین ۲۷ تا ۳۰ سال داشته‌اند. این برادران در نوجوانی و
حین علم آموزی در وقت مأمون وضع مادی مناسبی نداشتند، ولي پس از آن و به ویژه در وقت
خلفای پس از مأمون صاحب ثروت و نفوذ فراوان شدند. گفته می‌شود درآمد سالانه محمد در
بغداد و فارس و دمشق و دیگر جاها به حدود چهارصد هزار دینار و درآمد احمد به حدود هفتاد
هزار دینار می‌رسید.
آنها که ریاضی‌دان، منجمان ایرانی بودند،
قسمت اعظم ثروت خود را مصروف تحصیل و ترجمهٴ کتابهای یونانی کردند.

فعالیت‌های علمی

بنوموسی در فعالیت‌های علمی همراه یکدیگر همکاری
داشتند. مشکل بتوان سهم هریک از برادران را در فعالیت‌های علمی معلوم نمود. به نظر می‌رسد
که مهم‌ترینشان برادر بزرگتر ابوجعفر محمد بن موسی (متوفی در ۸۷۲–۸۷۳ میلادی)، محقق
اصول اقلیدس و مجسطی، و منطق‌دان بوده‌هست. محمد هندسه و نجوم را خوب می‌دانست و به
اصول اقلیدس و بطلمیوس كاملاً آشنا مي باشد. ولي احمد در «علم حیل» (علم مکانیک) استاد
مي باشد و در آن موفقیت‌هایی داشت که نه برادرانش و نه حتی پیشینیان به آن دست نیافته بودند.
احمد برای مدتی والی برید (سرپرست امور ارسال نامه) سرزمین شام مي باشد. حسن نیز در هندسه
یگانه وقت خویش مي باشد. او از کتب هندسه تنها شش مقاله اول اقلیدس در اصول هندسه را که
تنها نیمی از آن مي باشد، خوانده مي باشد، ولی می‌توانست مسائلی را استخراج کرد که حتی پیشینیان
در آن‌ها توفیقی نداشتند.

بنو موسی ، اختراعات بنوموسی ، عکس وقت برادران بنو موسی

اختراعات بنوموسی

مهم‌ترین حرکت علمی بنوموسی کوشش آن‌ها
برای دست یافتن به سیستم کنترل خودکار هست تا ماشین‌هایی بسازند که بدون دخالت انسان
مدت زیادی کار کنند. کتاب منتشرشده الحیل اولین کتاب منتشرشده تخصصی در مهندسی مکانیک‌ در تاریخ تمدن
اسلامی هست و بی‌نظیرترین‌ کتاب منتشرشده‌ مهندسی‌ در تاریخ قرون مـیانه مـحسوب می‌شود و مشهورترین
اثر بنوموسی نیز هست. این کتاب منتشرشده شامل عکس وقت و نحوه کارکرد حدودا صد دستگاه هست که ۲۵ تای
آن را مولفان از آثار هرون و فیلون گرفته‌اند و بقیه ساخت خود ایشان و اختراعات
بنوموسی هست. این دستگاه‌ها خودكار و همراه استفاده از خواص مكانیكی سیالات كار می‌كنند.
در این كتاب طرز كار دستگاه‌های زیادی شرح داده شده؛ از جمله:

  • سیفون یا آبدزد ساده
  • چراغی كه شعله‌هایش خودکار تنظیم می‌شود
    و سوخت می‌گیرد.
  • یک نوع دَم برای بیرون كردن هوای آلوده
    از چاه‌ها
  • بیل مكانیكی برای حفاری در كف رودخانه و
    دریا
  • تنگی كه دو مایع پشت سر هم در آن ریخته
    می‌شود و سپس این دو مایع را به‌تناوب و به مقدار معلوم تخلیه می‌كند.
  • سطل‌هایی كه دائما از آب پر می‌شوند مگر
    آن‌كه مقدار زیادی آب از آن‌ها برداشته شود.
  • نیز فواره‌هایی که شکل آن‌ها به تناوب دگرگون
    می‌شود.
  • جام عدل یا همان کاس‌العدل هست و در تعریف
    آن گفته شده جامی هست که در آن می‌توان مقداری آب ریخت و اگر یک مثقال آب به آن اضافه
    شود، همه آب از آن خارج می‌شود.
  • از دیگر اختراعات بنوموسی می‌توان به شیر
    مخروطی اشاره نمود و این‌که آن‌ها برای نخستین ‌بار و پانصد سال قبل از اروپاییان میل
    لنگ را در تاریخ دانش فنی به کار برده‌اند.
  • هم‌چنین در مورد دستگاهی که در سامرا ساخته
    بودند، گفته شده که دستگاه كره بزرگی مي باشد كه روی آن صورت‌های فلكی و jahanehonar.ir‌ها آمده
    مي باشد. این دستگاه همراه نیروی آب كار می‌كرد و طوری طراحی شده مي باشد كه هرگاه jahanehonar.ir‌ای را
    در حال غروب نشان می‌داد، همان jahanehonar.ir در همان وقت در آسمان در حال غروب دیده می‌نمودند.
    این دستگاه ماکت الگوی نظام بطلمیوسی مي باشد.
  • بسیاری از امور ساخت و مهندسی به ایشان
    ارجاع می نمودند که از آن میان به نظارت آنها بر حفر بعضی از نهرهای پيش از اندازه چون نهر جعفریه
    و نهر عمودابن منجّم در نزدیکی بصره می‌توان اشاره نمود.

دستاوردها و اختراعات بنوموسی در نجوم
و ریاضیات

دستاوردهای علمی بنو موسی گذشته از مکانیک
در دو زمینه jahanehonar.ir شناسی و ریاضی قابل توجه هست، اگرچه آنها در موسیقی، فلسفه ، منطق
و آثار عُلوی نیز به بررسی پرداخته و حتی در بعضی از این علوم آثاری نیز نوشته‌اند.
اهمیت کارهای نجومی بنوموسی و شهرت آنان در بین ریاضیدانان دوره اسلامی از این رو پیداست
که ابوریحان بیرونی در چند سوژه از آثار خود از آنان نام برده و از صحت رصدهایی که
انجام داده‌اند مي گويند و گو کرده و مهارت و استادی آنان را در عمل ستوده هست.

  • تقویم صحیح و دقیق اعتدالین و محاسبه عرض‌های
    کوتاه از عرض‌های بلند و محاسبه طول (مدارات و استوا) از کارهای مهم ایشان در نجوم
    بوده هست.
  • تثلیث سینماتیکی زاویه و ترسیم بیضی به
    طریق معروف به باغبانی در کتاب منتشرشده الشکل المدور المستطیل (به وسیلهٴ یک ریسمان متصل به
    دو کانون) از ابداعات ایشان و اختراعات بنوموسی هست. شيوه بنوموسی در تثلیت زاویه همراه ترجمه کتاب منتشرشده معرفة مساحة الاشکال البسیطة
    و الکریّة به دنیای غرب معرفی نمودند و بر کار هندسه دانان قرون وسطی اثر گذاشت.
  • لئوناردو فیبوناتچی، کاشف اعداد فیبوناتچی،
    در مسائل هندسی خود از آثار بنوموسی استفاده بسیار كرده هست. آن‌ها مساحت دایره را
    همراه روشی كاملاً متفاوت همراه شيوه ارشمیدس، محاسبه كردند. به دست آوردن نسبت قطر به محیط
    دایره (عدد پی) از دیگر كارهای آنان هست. آن‌ها هم‌چنین شيوه به دست آوردن كعب (محاسبه
    ریشه سوم) تقریبی اعداد را بیان می‌كنند.
  • تعیین اندازه محیط زمین؛ یکی از مهمترین
    پژوهش‌هایی که به بنوموسی نسبت می‌دهند تعیین اندازه محیط زمین هست. علی بن سهل طبری
    از ابزاری که محمد و احمد در سامرا به کار بردند و همراه آن به استخراج طول سال می‌پرداختند
    خبر و اخبار می‌دهد و آن را به کره‌ای پيش از اندازه تشبیه می‌کرد که به رامح متصل می‌شده هست.

بنو موسی چه از راه تشویق ترجمه آثار مختلف
یونانی به عربی، که بعدها این آثار به لاتین ترجمه نمودند و باعث انتقال این دانسته‌ها
به غرب گردید، وچه همراه ابداع‌ها و اختراعات بنوموسی سهم زیادی در اعتلای دانش هندسه
داشته‌اند. آنان در گشایش دروازه‌های علم و صنعت به روی دنیای اسلام ایفاگر نقش مهمی
بوده‌اند، پژوهش‌ها و اختراعات بنوموسی تاثیر بسیاری بر دانشمندان دیگر گذاشته
ونامشان را در آسمان علم جاودانه کرده هست.

مجله jahanehonar.ir

‘); d.write(‘

لینک مطلب

اختراعات بنوموسی (پسران موسی بن شاکر)

منبع :setare.com
دنيا هنر

اشتراک گذاری مطلب
برچسب ها :

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است - طراحی شده توسط پارس تمز